Białka składają się z aminokwasów. Aby utworzyć różnego rodzaju białka obecne w organizmie, aminokwasy łączą się w struktury łańcuchowe. Nadaje to każdemu rodzajowi białek- czy to jest kość, włosy, paznokcie- jego specyficzny charakter. Każde białko utworzone jest z kombinacji 24 aminokwasów, przy czym osiem z nich jest niezbędnych, które organizm nie potrafi wytworzyć samodzielnie, lecz uzyskuje je z pożywienia. Bez nich synteza białek jest niemożliwa.

O białku pełnowartościowym mówimy wtedy, gdy dany rodzaj żywności zawiera wszystkich osiem niezbędnych aminokwasów, a są to przede wszystkim produkty pochodzenia zwierzęcego- jaja, mleko, nabiał, ryby i mięso.
A co zrobić, gdy chce się przejść na dietę wegetariańską czy wegańską, lub chce się ograniczyć spożycie produktów zwierzęcych? Jak nie doprowadzić do niedoborów białkowych, które mogą spowodować problemy zdrowotne?

Najlepszym sposobem jest łączenie różnych składników w jednym posiłku, aby poprawić jego jakość pod względem przyswajalności białka. W tym celu tak się dobiera składniki, że aminokwasy, których brakuje w jednym z nich, obecne są w innych. Najlepsze połączenie składników w jednym posiłku to zboża i rośliny strączkowe, przy czym zboża powinny być pełnowartościowe, tzn. nierafinowane i  nieoczyszczone, a strączkowe odpowiednio przygotowane (moczenie, dodawanie glonów i przypraw, itp.).

Świetną mieszanką zawierającą odpowiednie białka, również zastępującą słodycze, jest mieszanka orzechów, suszonych owoców i nasion! Można jeść taką mieszankę między posiłkami, nie więcej niż 2 łyżki na raz, 2 razy na dzień. Dla osób wychłodzonych i niedoborowych najlepiej będzie orzechy i nasiona podprażyć.

Przykładowe wysokobiałkowe pokarmy roślinne to: soja, orzechy, nasiona, zboża, strączki, zarodki pszenicy, spirulina.
Z białkiem trzeba jednak uważać. Nadmierne jego spożycie, zwłaszcza mięsa, przyczynia się do powstawania wielu chorób- serca, raka jelita grubego, zwyrodnienia stawów, dny moczanowej, itp. Wysoka podaż białka zwierzęcego może zwiększyć utratę wapnia, gdyż podczas jego trawienia powstają kwasy, które muszą zostać zneutralizowane przez wapń i inne minerały(wiele osób nadmiernie spożywających nabiał cierpi na osteoporozę); sprzyja też zaparciom i ułatwia rozwój bakterii gnilnych w jelitach, dlatego też taką dietę powinno się równoważyć błonnikiem, obecnym w nierafinowanych zbożach, warzywach i owocach.
Poza tym, a może przede wszystkim- kiedy spożywa się zbyt dużo mięsa, niestrawiona jego część przekształca się w toksyczną, śluzowatą substancję, w TCM (Tradycyjna Medycyna Chińska) zwaną Śluzem, który jest przyczyną ospałości, a w konsekwencji powoduje pociąg do substancji pobudzających takich jak kawa, rafinowany cukier, alkohol. Te produkty również powodują produkcję Śluzu, który blokuje pracę organów wewnętrznych, co doprowadza m.in. do otyłości, zmęczenia fizycznego i umysłowego. Pojawiają się też problemy związane z jego nadmiarem- częste przeziębienia, astma, alergie, zapalenie zatok, guzy, cysty, zaparcia, problemy z okrężnicą, drożdżyca. Niejednokrotnie, zamiast jeść tabletki na przeziębienie typu  Ferveks, itp., należałoby wykluczyć z diety produkty śluzotwórcze (nabiał, cukier, owoce cytrusowe) i wprowadzić produkty korzystne dla naszego zdrowia- pełnowartościowe zboża, warzywa, orzechy, zioła, itp.

Należałoby jeszcze poruszyć tu jedną ważną kwestię- za rozkład białek są odpowiedzialne enzymy wytwarzane w naszych organach trawiennych. Najważniejsze organy to żołądek i trzustka (śledziona). Te dwa organy, by dobrze trawiły, nie powinny być zaśluzowane oraz powinny być „utrzymywane w cieple”, tzn., że wychłodzony żołądek i śledziona wskutek spożycia m.in. produktów nabiałowych oraz zimnych i surowych pokarmów, niedostosowanych do pory roku, źle trawią, a co za tym idzie, następuje słabe przyswajanie przez nasz organizm białek, węglowodanów, tłuszczy, witamin, itp.. I tu koło się zamyka. Można jeść pokarmy zdrowe, naturalne, eko, bio i organic, ale dopóki nie pozbędzie się Śluzu i nie wyrówna się energetyki cieplnej w naszych organach trawiennych, dopóty nasz pokarm będzie nam głównie szkodził.
Białko jest człowiekowi niezbędne do życia, ale białko jest nie tylko w mięsie. Jednak od wieludziesięciu lat system żywienia zorientowany na spożywanie mięsa tworzy we współczesnym świecie ogromną, złożoną strukturę hodowlano-przemysłową-handlową, która wyrosła z zapotrzebowania konsumentów, a właściwie ich przekonania o konieczności jadania mięsa dla zdrowia i tężyzny fizycznej. Tylko czy słusznie? Czy nie daliśmy się trochę oszukać różnym artykułom, programom i reklamom, których właściwe zadanie jest głębiej ukryte: dużo mięsa- dużo leków…? Temat do przemyślenia…
Kończąc ten krótki artykuł, który miał na celu trochę przybliżyć temat białka w kontekście dietetycznym pragnę dodać, że istnieje niepodważalny związek pomiędzy odżywianiem a naszym zdrowiem. Warto przyjrzeć się swoim nawykom żywieniowym, bo to na talerzu leżą nasze problemy zdrowotne.

Izabela Rajter
 - założycielka i organizatorka Akademii Wspierania Rozwoju Osobistego AWRO, mieszczącej się w Rybniku na ul. Św. Józefa 36.
Pedagog, trener zdrowego odżywiania, propagatorka wegetarianizmu, makrobiotyki i diety Pięciu Przemian. 
www.dieta5przemian.blox.pl